Czy Jare Gody to Wielkanoc?

 

Uprzedzając dyskusję, tak Wielkanoc jest ruchoma, Jare Gody są stałe. Są to dwa inne święta, chociaż jedne stały się inspiracją dla drugich ;) artykuł to próba przybliżenia i porównania dwóch świąt.

„Niechaj wszystko się odrodzi w duszach naszych i przyrodzie”

Już wkrótce nastąpi wiosenna równonoc, czyli odrodzenie się przyrody – bogini Mokosz – po długim zimowym śnie. Dla naszych przodków oznaczało to Jare Gody, obrzędy trwające kilka dni i mające na celu pożegnanie srogiej zimy i przywitanie wiosny. Rytuały odprawiane podczas obchodów miały zapewniać urodzaj, dobre plony oraz powodzenie w nadchodzącym czasie.

Topienie Marzanny, malowanie pisanek czy pieczenie tradycyjnych wypieków – tak znane nam zwyczaje, prawda? Często sami, jako dzieci, nie byliśmy w stanie odróżnić tradycji pogańskich od tych pochodzących z kościoła. Symbolikę odrodzenia sprytnie wykorzystał właśnie kościół – połączenie tradycji chrześcijańskich i pogańskich dało początek Wielkanocy. Po dziś dzień ciężko jest odróżnić, gdzie która tradycja miała swój początek.

Jare gody znane są też pod nazwą Jare Święto lub Święto Jaryły – słowiańskiego bóstwa płodności i wiosny.

Jaja malowane

Malowanymi jajkami, pisankami, wydmuszkami czy kraszankami obdarowywano się już bardzo dawno. Słowianie dawali je sobie jako symbol odnowy, nowej energii, radości z nadchodzącego urodzaju. Wraz z nadejściem chrześcijaństwa, symbolika ta pozostała niezmienna – jajka w święconce oznaczają nowe życie. Połączenia jajka ze zmartwychwstaniem Chrystusa jest więc zwyczajem powielanym (albo raczej, hmm, skopiowanym) z czasów pogańskich.

wydmuszki pisanki haft koronka siatkowa rękodzieło jare gody milanówek

Pisanki odobione metodą koronki siatkowej



Pogański podryw na wodę

Woda od pradawnych czasów niesie za sobą znaczenie o wiele głębsze niż zaspokajanie potrzeb ludzi, zwierząt i roślin. Jest ona symbolem oczyszczenia w wielu kulturach i religiach na świecie. Śmingus-dyngus lub też Lany Poniedziałek również został zapoczątkowany przez nasych słowiańskich przodków, nie przez kościół. Oblewanie się wodą można porównać do chrztu – symbol oczyszczenia oraz wejścia w nowe życie, nowy etap, nowy rok wegetacyjny.

Słowianie także wierzyli, że panna która nie została polana wodą zostanie starą panną. To chyba taki staropogański uroczy sposób na podryw. Teraz dostaje się lajki pod zdjęciem, kiedyś dostawało się kubłem wody na głowę ;)

Demoniczna bogini

Pamiętam jak dziś, kiedy w przedszkolu razem z paniami opiekunkami robiliśmy kukły a potem szliśmy do pobliskiej rzeczki, aby ją topić. Zabawa była przednia! Marzanna płynęła a my, wraz z jej odejściem, żegnaliśmy zimę.

W oryginalnej wersji – takiej dla dorosłych, nie przedszkolaków – kukła była podpalana i symbolizowała wygnanie ciemności związanej z zimą i przygotowanie miejsca na wiosenną jasność. Ba, niektórzy mówią, że Marzanna była demoniczną słowiańską boginią! Rdzeń –mar z jej imienia sugeruje bowiem pochodzenie praindoeuropejskie gdzie –mar czy –mor oznacza śmierć. Z kukłą związanych było wiele przesądów: potknięcie się w drodze powrotnej i upadek miały zwiastować rychłą śmierć, a dotknięcie płynącej kukły miało sprawić, że ręka uschnie ;)

Wraz z przyjściem chrześcijaństwa na ziemie Słowian ten „zabobonny” rytuał został zakazany. Przetrwał jednak do dzisiejszych czasów – do dziś wiele się słyszy o topieniu Marzanny – choćby symbolicznym czy komercyjnym.

wydmuszki pisanki haft koronka siatkowa rękodzieło jare gody milanówek mokosz słowiańskie koszulki tara park serbia mokra gora

Przesilenie wiosenne w serbskich górach z bogini Mokosz na bluzie od Słowiańskie Koszulki

Przeczytaj więcej o słowiańskich świętach:

Facebook Comments

POCZYTAJ O: